Δουλεύουμε Περισσότερο – Αγοράζουμε Λιγότερα

Του Κωνσταντίνου Σιάκου

Προέδρου του Εργατικού Κέντρου Φλώρινας, Μέλους του Δ.Σ. της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας

Για τη μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων, η καθημερινότητα έχει μετατραπεί σε μια συνεχή προσπάθεια να «βγει ο μήνας». Όσο κι αν ακούγονται ειδήσεις για αυξήσεις στους μισθούς ή για βελτίωση της οικονομίας, στην πράξη τα νοικοκυριά ζουν κάτι διαφορετικό: τα χρήματα τελειώνουν πιο γρήγορα και το κόστος ζωής ανεβαίνει συνεχώς.

Η ακρίβεια δεν είναι κάτι αφηρημένο. Είναι αυτό που βλέπει ο καθένας στο σούπερ μάρκετ όταν το καλάθι γεμίζει με λιγότερα πράγματα αλλά ο λογαριασμός ανεβαίνει. Είναι οι λογαριασμοί του ρεύματος και της θέρμανσης που απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος. Είναι το ενοίκιο που πιέζει όλο και περισσότερο τα νοικοκυριά.

Χαρακτηριστικά, μια απλή επίσκεψη σε σούπερ μάρκετ για βασικά είδη διατροφής προκαλεί σήμερα μια πολύ διαφορετική εικόνα από το παρελθόν. «Ένα καλάθι με ψωμί, γάλα, λάδι και λίγα βασικά προϊόντα, που παλιότερα καλυπτόταν χωρίς δεύτερη σκέψη, σήμερα συχνά ξεπερνά τον προϋπολογισμό μιας οικογένειας. Δεν πρόκειται για πολυτέλειες, αλλά για τα απολύτως απαραίτητα. Κι όμως, στο ταμείο το ποσό ανεβαίνει συνεχώς, ενώ το καλάθι μένει ίδιο ή και μικρότερο.»

Στην πράξη, η ακρίβεια λειτουργεί σαν μια κρυφή μείωση μισθού. Μπορεί κάποιος να παίρνει λίγα παραπάνω ευρώ, αλλά στην καθημερινότητα να αγοράζει λιγότερα από πριν.

Τα τελευταία χρόνια συντελείται μια πραγματική αναδιανομή πλούτου από τα χαμηλότερα προς τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα, με τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα να ενισχύουν τη θέση τους, την ώρα που η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων συρρικνώνεται.

Η κατάσταση αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά. Η κοινωνία είχε ήδη περάσει μια δύσκολη δεκαετία, με τα μνημόνια να αφήνουν πίσω τους χαμηλότερους μισθούς, πιο επισφαλείς εργασιακές σχέσεις και περιορισμένες συλλογικές διαπραγματεύσεις. Έτσι, όταν ήρθε η νέα κρίση ακρίβειας, τα νοικοκυριά δεν είχαν περιθώρια αντίδρασης.

Η πίεση είναι ακόμη πιο έντονη στην περιφέρεια και ειδικά σε περιοχές όπως η Φλώρινα. Το κόστος θέρμανσης τον χειμώνα, οι περιορισμένες ευκαιρίες εργασίας και η απολιγνιτοποίηση έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η καθημερινή διαβίωση γίνεται όλο και πιο δύσκολη.

Την ίδια στιγμή, οι εργαζόμενοι δεν βλέπουν την πραγματική τους δύναμη να βελτιώνεται. Αυτό επιβεβαιώνεται και από φορείς όπως το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, το ΚΕΠΕ και το ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ, που καταγράφουν τη συνεχή μείωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών.

Στον δημόσιο διάλογο προβάλλεται συχνά το επιχείρημα ότι οι μισθοί πρέπει να ακολουθούν την παραγωγικότητα. Όπως έχει επισημάνει ο οικονομολόγος Γιώργος Αργείτης, η παραγωγικότητα δεν εξαρτάται μόνο από τον εργαζόμενο, αλλά κυρίως από το παραγωγικό μοντέλο, τις επενδύσεις και την οργάνωση της οικονομίας.

Δεν μπορεί το βάρος της χαμηλής παραγωγικότητας να μεταφέρεται μονομερώς στους μισθούς. Ένα μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας εξακολουθεί να υστερεί σε επενδύσεις εκσυγχρονισμού και καινοτομίας, επιλέγοντας συχνά χαμηλό εργασιακό κόστος και υψηλές τιμές αντί για ποιοτική ανάπτυξη.

Ακόμη κι όταν υπάρχει αύξηση παραγωγικότητας, η μετάφρασή της σε μισθούς δεν είναι αυτόματη. Χρειάζονται ισχυροί θεσμοί συλλογικών διαπραγματεύσεων και δίκαιη ισορροπία μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου.

Γι’ αυτό και η αντιμετώπιση της ακρίβειας δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα ή έκτακτες παροχές. Απαιτείται μια συνολική πολιτική ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

Αυτό σημαίνει πραγματικές αυξήσεις μισθών, ισχυρές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και ουσιαστικούς ελέγχους στην αγορά για την αντιμετώπιση στρεβλώσεων και αδικαιολόγητων ανατιμήσεων.

Παράλληλα, χρειάζονται ειδικές πολιτικές για περιοχές όπως η Φλώρινα, με στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις, ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης και μέτρα στήριξης της ενεργειακής μετάβασης, ώστε να μην μεταφέρεται δυσανάλογο κόστος στους κατοίκους.

Μια κυβέρνηση οφείλει να διατηρεί ισχυρό κοινωνικό πρόσημο και να παρεμβαίνει όταν οι ανισορροπίες της αγοράς επιβαρύνουν δυσανάλογα την κοινωνία. Δεν μπορεί να παραμένει απλός παρατηρητής των εξελίξεων, αλλά πρέπει να λειτουργεί ως εγγυητής κοινωνικής συνοχής και προστασίας του εισοδήματος.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται μόνο με αριθμούς, όταν η καθημερινότητα γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Η πραγματική πρόοδος φαίνεται στο αν ο εργαζόμενος μπορεί να ζει με αξιοπρέπεια και ασφάλεια.

Ως Εργατικό Κέντρο Φλώρινας, δεν περιοριζόμαστε στις διαπιστώσεις, αλλά μετατρέπουμε την αγανάκτηση των συναδέλφων σε καθημερινή, θεσμική και κινηματική δράση. Στο πλαίσιο αυτό, διεκδικούμε επίμονα την υπογραφή τοπικών και κλαδικών συλλογικών συμβάσεων που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της εποχής μας, ενώ παράλληλα παρεμβαίνουμε δυναμικά στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Είναι χρέος μας να εξασφαλίσουμε ότι η απολιγνιτοποίηση δεν θα σημάνει την ερήμωση του τόπου μας και ότι η θέρμανση τον χειμώνα θα αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό δικαίωμα και όχι ως ακριβή πολυτέλεια.

Την ίδια στιγμή, στεκόμαστε στην πρώτη γραμμή δίπλα σε κάθε εργαζόμενο απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία. Γνωρίζουμε καλά ότι η προστασία του μεροκάματου και η τήρηση της εργατικής νομοθεσίας αποτελούν την πρώτη και πιο ουσιαστική γραμμή άμυνας ενάντια στην ακρίβεια. Με αυτές τις προτεραιότητες, θα συνεχίσουμε να αναδεικνύουμε τις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων και να διεκδικούμε πολιτικές που αντιμετωπίζουν τις αιτίες και όχι μόνο τα συμπτώματα της κρίσης.

Γιατί η ακρίβεια δεν είναι απλώς ένα οικονομικό μέγεθος. Είναι η ίδια η καθημερινότητα των ανθρώπων.