Υπερωρίες, άγχος και κόπωση: Τι δείχνει η νέα έρευνα για την εργασία στην Ελλάδα

Στο άκουσμα της λέξης εργασία, το μυαλό συνήθως πηγαίνει στην ανεργία, τους μισθούς και τις ελλείψεις προσωπικού που βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Για τους ίδιους τους εργαζόμενους, όμως, εξίσου σημαντικά είναι ο χρόνος που αφιερώνουν στη δουλειά, η ένταση της καθημερινότητας και οι επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στην υγεία και την προσωπική ζωή.

Τα ευρήματα του δεύτερου μέρους της μεγάλης πανελλαδικής έρευνας του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 6.000 εργαζομένων από όλη τη χώρα, παρουσιάζουν μια πραγματικότητα όπου η υπέρβαση του ωραρίου και η εργασιακή πίεση παραμένουν διαδεδομένα φαινόμενα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, περισσότεροι από ένας στους τρεις εργαζόμενους, ποσοστό 35,5%, δηλώνουν ότι εργάζονται πέρα από το κανονικό τους ωράριο. Η πρακτική αυτή εμφανίζεται σε διαφορετικούς κλάδους και κατηγορίες επιχειρήσεων, γεγονός που δείχνει ότι δεν αφορά μόνο μεμονωμένες περιπτώσεις. Μάλιστα, το ποσοστό όσων δηλώνουν υπέρβαση του ωραρίου αυξάνεται όσο μεγαλώνει το μέγεθος της επιχείρησης, από 32% στις επιχειρήσεις έως 9 εργαζομένων σε 45,4% στις επιχειρήσεις με 250 εργαζόμενους και άνω.

Εξίσου σημαντικό είναι το πώς αμείβεται αυτός ο επιπλέον χρόνος εργασίας. Από όσους δηλώνουν ότι εργάζονται πέρα από το κανονικό τους ωράριο, το 54,7% αναφέρει ότι αμείβεται για τις επιπλέον ώρες, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό είτε δεν πληρώνεται είτε αποζημιώνεται με άδεια ή ρεπό. Συνολικά, το 43,4% των εργαζομένων που πραγματοποιούν υπερωριακή απασχόληση δεν λαμβάνει άμεση χρηματική αμοιβή για τον πρόσθετο χρόνο εργασίας του. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι όσο συχνότερα εργάζεται κάποιος πέρα από το ωράριό του τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να μην αμείβεται για τις επιπλέον ώρες. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι που δηλώνουν ότι υπερβαίνουν πολύ συχνά το κανονικό τους ωράριο, ποσοστό 45,6%, αναφέρουν ότι δεν πληρώνονται για αυτή την πρόσθετη εργασία.

Διαφορές υπάρχουν και μεταξύ των φύλων. Η έρευνα καταγράφει ότι οι άνδρες δηλώνουν συχνότερα πως αμείβονται για τις επιπλέον ώρες εργασίας τους, με ποσοστό 58,8%, έναντι 48,9% των γυναικών. Αντίθετα, το 41,1% των γυναικών δηλώνει ότι δεν αμείβεται για τις πρόσθετες ώρες εργασίας, έναντι 29,9% των ανδρών. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν περιορίζονται μόνο στις αμοιβές ή στις θέσεις ευθύνης, αλλά επεκτείνονται και στον τρόπο με τον οποίο αναγνωρίζεται η πρόσθετη εργασία.

Η υπερωριακή απασχόληση συνδέεται παράλληλα με ένα ευρύτερο πλαίσιο εργασιακής επιβάρυνσης. Η πίεση χρόνου και ο αυξημένος φόρτος εργασίας αποτελούν τους συχνότερους παράγοντες που οι εργαζόμενοι θεωρούν ότι επηρεάζουν αρνητικά την καθημερινότητά τους. Έξι στους δέκα εργαζόμενους, ποσοστό 60,1%, αναφέρουν ότι εργάζονται υπό έντονη πίεση χρόνου ή με μεγάλο όγκο εργασιών, ενώ το 58,8% δηλώνει ότι περνά μεγάλο μέρος της ημέρας σε παρατεταμένη όρθια ή καθιστική στάση. Ακολουθούν οι επαναλαμβανόμενες σωματικές κινήσεις με 31,3% και άλλες αιτίες εργασιακού άγχους με 22,2%.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο απαιτητική για όσους εργάζονται συστηματικά πολλές επιπλέον ώρες. Στην κατηγορία όσων ξεπερνούν τις έντεκα πρόσθετες ώρες εργασίας εβδομαδιαίως, το 86,2% δηλώνει ότι εργάζεται υπό πίεση χρόνου ή μεγάλο φόρτο εργασίας, το 80,8% αναφέρει παρατεταμένη όρθια ή καθιστική στάση και το 56,3% δηλώνει ότι εργάζεται και στον ελεύθερο χρόνο του. Η υπερεργασία δεν συνεπάγεται μόνο περισσότερο χρόνο στο γραφείο ή στο κατάστημα, αλλά συνδέεται και με δυσμενέστερες συνθήκες εργασίας.

Η σύνδεση με την υγεία είναι επίσης έντονη. Το άγχος αναδεικνύεται στο συχνότερο πρόβλημα που οι εργαζόμενοι συνδέουν με την εργασία τους. Ποσοστό 42,1% δηλώνει ότι παρουσίασε ή είδε να επιδεινώνεται το άγχος του κατά τη διάρκεια των τελευταίων δώδεκα μηνών εξαιτίας των συνθηκών εργασίας. Ακολουθούν οι πόνοι σε οστά, αρθρώσεις και μύες με 29,4%, οι πονοκέφαλοι ή η κόπωση των ματιών με 28,9% και η γενικότερη σωματική εξάντληση με 27,3%.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας αφορά τη σχέση ανάμεσα στην απλήρωτη υπερωριακή εργασία και την επιβάρυνση των εργαζομένων. Όσοι δηλώνουν ότι εργάζονται επιπλέον ώρες χωρίς οικονομική αποζημίωση εμφανίζουν συχνότερα αυξημένο άγχος, υψηλότερα επίπεδα κόπωσης και μεγαλύτερη δυσκολία να αποσυνδεθούν από την εργασία τους στον ελεύθερο χρόνο. Το 38,4% δηλώνει ότι εργάζεται και στον ελεύθερο χρόνο του, έναντι 18% όσων αμείβονται για τις υπερωρίες τους. Παράλληλα, αναφέρουν συχνότερα προβλήματα επικοινωνίας και συνεργασίας στον εργασιακό χώρο, αλλά και περιστατικά σωματικής ή λεκτικής βίας. Η απλήρωτη υπερωριακή απασχόληση δεν επηρεάζει μόνο το εισόδημα των εργαζομένων, αλλά συνδέεται ευρύτερα με πιο επιβαρυμένες συνθήκες εργασίας και μεγαλύτερη ψυχολογική πίεση.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η επιβάρυνση της υγείας αυξάνεται όσο αυξάνεται ο χρόνος υπερωριακής απασχόλησης. Μεταξύ όσων εργάζονται έντεκα ή περισσότερες επιπλέον ώρες την εβδομάδα, το άγχος φθάνει το 57%, οι πόνοι σε οστά, αρθρώσεις και μύες το 48,8% και η συνολική κόπωση το 45,3%. Αντίστοιχα, οι εργαζόμενοι που δεν αμείβονται για τις υπερωρίες τους καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά άγχους, πονοκεφάλων και συνολικής κόπωσης σε σχέση με όσους λαμβάνουν οικονομική αποζημίωση.

Η επιβάρυνση της υγείας και η δυσαρέσκεια από την εργασία συνδέονται στενά μεταξύ τους. Οι εργαζόμενοι που δηλώνουν ότι σκέφτονται πολύ συχνά να αλλάξουν εργασία καταγράφουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά άγχους, σωματικών ενοχλήσεων και κόπωσης. Το άγχος φθάνει το 63,3% σε αυτή την κατηγορία εργαζομένων, έναντι 36,2% όσων δεν σκέφτονται ποτέ να αλλάξουν εργασία, ενώ αντίστοιχα υψηλότερα είναι και τα ποσοστά πόνων, πονοκεφάλων και σωματικής εξάντλησης.

Πίσω από τους δείκτες της απασχόλησης βρίσκεται η καθημερινότητα εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων. Ο χρόνος εργασίας, η αμοιβή των επιπλέον ωρών, η ένταση της καθημερινής εργασίας και οι επιπτώσεις στην υγεία καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την εμπειρία τους. Πρόκειται για παράγοντες που επηρεάζουν όχι μόνο την ποιότητα της εργασίας, αλλά και τη συνολική λειτουργία της αγοράς εργασίας.

Πηγή: thetotalbusiness.com